Informatie open en toegankelijk

Online winkelen, bankieren en je overheidszaken regelen, iedereen doet het! Iedereen? Voor een paar miljoen Nederlanders is het een flinke uitdaging. En dat terwijl ICT juist geweldige kansen biedt voor inclusie. Veel organisaties hebben al stappen gezet om hun websites digitaal toegankelijker te maken, maar we zijn er nog lang niet. Zo staan er op overheidswebsites enorme hoeveelheden bestanden (vaak PDF's) online, die niet digitaal toegankelijk zijn.

Vanaf 23 september 2020 heeft de hele overheid een wettelijke verplichting om alle online informatie en diensten digitaal toegankelijk aan te bieden. Deze verplichting komt niet uit de lucht vallen. De Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz) bestaat sinds 2003 en er is al acht jaar een 'Pas toe of leg uit'-verplichting voor digitaal toegankelijke online informatie. De overheid zou al jaren toegankelijke informatie en diensten moeten aanbieden.

 

Verreweg de meeste bestanden die organisaties online zetten zijn PDF's, wel honderdduizenden bij de overheid alleen. Dit is gek, want PDF is vaak niet de optimale vorm om de informatie in te presenteren. Zo zijn ze moeilijk te lezen op mobiele apparaten, kan de informatie online moeilijker te vinden zijn en hebben PDF-bestanden de neiging om de bezoeker van de website weg te leiden.

Heel veel informatie kan beter als webpagina (HTML) aangeboden worden. HTML heeft niet de hierboven genoemde nadelen van PDF en is makkelijker digitaal toegankelijk te maken. Vooral als een platform gebruikt wordt zoals Platform Rijksoverheid Online (PRO) of Pleio, die al digitale toegankelijkheid ondersteunt.

Voor u een PDF uploadt, vraag u dan eerst af:

  • Moet deze informatie echt op de website?
  • Waarom moet dit als bestand op de website?
  • Is er een dwingende reden om het in PDF te publiceren?
  • Kan ik de informatie (ook) in een vorm aanbieden die het doel beter dient en digitaal toegankelijker is?

Er kan een dwingende reden zijn om uw informatie toch als document op de website te zetten. Bijvoorbeeld als de gebruiker het bestand lokaal moet kunnen bewaren of afdrukken. Maar zelfs dan is PDF niet noodzakelijk de enige geschikte bestandsvorm. Welke documentform het beste gebruikt kan worden hangt af van de toepassing en het doel van de informatie.

De website van het Nederlandse expertisecentrum voor digitale toegankelijkheid digitoegankelijk.nl legt uit waar een PDF aan moet voldoen om toegankelijk te zijn.

De meeste PDF-documenten worden gemaakt door bewerkbare brondocumenten (.docx, .xlsx, .pptx, .odt, .ods, .odp) met gangbare kantoorapplicaties zoals Microsoft® Office of LibreOffice™ te exporteren naar PDF. Hier vind je informatie over hoe je toegankelijke PDF-documenten aanmaakt met gangbare kantoorsoftware:

Microsoft® geeft informatie over het produceren van toegankelijke documenten en het exporteren van toegankelijke PDF in Office. Ook geeft LibreOffice™ instructies om toegankelijke documenten te maken en exporteren als toegankelijke PDF.

Verder zijn er (gratis) hulpmiddelen beschikbaar:

  • De PDF toegankelijkheidschecker PAC3 van de Zwitserse Stiftung zur behindertengerechten Technologienutzung. Dit is software die geïnstalleerd moet worden, maar de installatie is eenvoudig.
  • De online PDF toegankelijkheidschecker van Europese project 'European Internet Inclusion Initiative'.
  • Ook bestaat er een PDF/A checker voor duurzaam toegankelijke PDF van het Europese project VeraPDF.
  • Beluister het webinar PDF en Toegankelijkheid hoe om te gaan met PDF's.
  • Lees in het digitaal magazine hoe je Digitale Toegankelijkheid aanpakt.

Let op: gebruik online checkers van derden niet voor vertrouwelijke documenten.

De website digitoegankelijk.nl geeft meer informatie over digitale toegankelijkheid, zowel de bestuurlijke als technische aspecten. Deze website is van het expertisecentrum voor digitale toegankelijkheid van Logius.